نمی دانم تا چه اندازه
اسفندیار منفردزاده را می شناسید اگر فیلم های کیمیایی را دیده اید اگر فرهاد یا
گوگوش گوش کرده اید حتما با آثار منفردزاده آشنا هستید.
منفرد زاده کسی است که ترانه هایش تداعی گر دهه ی۵۰ است.سازنده بوی عیدی ،یه شب مهتاب ماه
می یاد تو خواب،..........
کاشف صدای فارسی فرهاد و آهنگساز بی نظیر سینما
یکی از اسطوره های موسیقی ایران ، آبروی شعر و ترانه ی معترض عصر ما
" اسفندیار منفردزاده " . آهنگساز و تنظیم کننده . متولد ۱۳۱۹. تهران . ساکن سوئد . استکهلم .
" منفردزاده " از سال ۱۳۳۵ فعالیت خود را به عنوان آهنگساز در " رادیو ایران " آغاز کرد . فعالیت سینمایی وی به عنوان آهنگساز با فیلم " پیمان دوستی " ساخته ی زنده یاد " مهدی رئیس فیروز " در سال ۱۳۳۹ شکل گرفت . پس از آن آهنگ سازی فیلم های بسیاری را عهده دار شد
که برخی از آنها عبارتند از :
جهنم سفید (ساموئل خاچیکیان ۱۳۴۷) ، شکوه قهرمان (محمد زرین دست ۱۳۴۸) ، قیصر (مسعود کیمیایی ۱۳۴۸) ، نعره طوفان (ساموئل خاچیکیان ۱۳۴۸) ، حسن کچل (علی حاتمی ۱۳۴۹) ، دور دنیا با جیب خالی (خسرو پرویزی ۱۳۴۹) ، ارادتمند شما عزرائیل (منوچهر قاسمی ۱۳۴۹) ، کوچه مردها (سعید مطلبی ۱۳۴۹) ، رقاصه شهر (شاپور قریب ۱۳۴۹) ، رضا موتوری (مسعود کیمیایی ۱۳۴۹) ، طوقی (علی حاتمی ۱۳۴۹) ، پنجره (جلال مقدم ۱۳۴۹) ، خداحافظ رفیق (امیر نادری ۱۳۵۰) ، داش آکل (مسعود کیمیایی ۱۳۵۰) ، خواستگار (علی حاتمی ۱۳۵۱) ، بلوچ (مسعود کیمیایی ۱۳۵۱) ، نفرین (ناصر تقوایی ۱۳۵۲) ، خاک (مسعود کیمیایی ۱۳۵۲) ، تنگنا (امیر نادری ۱۳۵۲) ، گوزن ها (مسعود کیمیایی ۱۳۵۴) ، ماهی ها در خاک می میرند (فرزان دلجو ۱۳۵۶) و .....
سال ۱۳۴۹ به خاطر ساخت موسیقی فیلم " قیصر " برنده مجسمه سپاس بهترین موسیقی متن فیلم در دومین دوره جشنواره سپاس شد ، سال بعد نیز همین عنوان به خاطر ساخت موسیقی فیلم " رضا موتوری " در سومین دوره جشنواره نصیبش شد . " منفردزاده " در فیلم " رضا موتوری " دست به ابتکار تازه ای زد و از ترانه ای با صدای " فرهاد مهراد " و شعر " شهیار قنبری " (مرد تنها) در عنوان بندی فیلم استفاده کرد ، که تا پیش از آن در سینمای ایران رواج نداشت . بعد ها در فیلم های دیگر نیز این تجربه را تکرار کرد و آهنگسازان بسیاری از او تأسی جستند .
آهنگ های " منفردزاده " را با صدای آوازخوانان بنام و اشعار سرایندگان متعهد شنیده ایم و برایمان تداعی گر خاطرات بسیاری می باشند ، آثاری همچون (خواننده / شاعر) :
مرد تنها ، کودکانه ، هفته خاکستری ( فرهاد / شهیار قنبری ) ، تنگنا ( فریدون فروغی / فرهاد شیبانی ) ، تو بارونی تو آفتابی ( رامش / مینا اسدی ) ، شبانه ها ( فرهاد / احمد شاملو ) ، بهار ( داریوش / فریدون مشیری ) ، طلوع کن ( ابی / ایرج جنتی عطایی ) ، نیاز ( نماز : فریدون فروغی ، رامش / شهیار قنبری ) ، جمعه ( فرهاد ، گوگوش / شهیار قنبری ) ، ما را مطلب ( ستار / فرهاد شیبانی ) ، سقف ( فرهاد / ایرج جنتی عطایی ) ، دیگه اشکم واسه من ناز می کنه ( گوگوش / شهیار قنبری ) ، وحدت ( فرهاد / سیاوش کسرایی ) ، هلا ( ابی / مینا اسدی ) و .....
....
بهاران خجسته باد ....
یکی از آثار بسیار زیبای منفردزاده " سرود بهار " می باشد که به گوش همه ی ایرانیان آشناست . حکایت این سرود را در سایت خواندم . چکیده ای از همان روایت را در اینجا می آورم :
چند هفته پس از کشته شدن " پاتریس لومومبا " رهبر جنبش ملی کنگو در آفریقا توسط " موسی چُمبه " ، " سرود بهار " توسط " دکتر عبداله بهزادی " در سوگ " لومومبا " و خطاب به همسر او سروده شد و در اسفند ماه ۱۳۳۹ در هفته نامه " سپید وسیاه " به چاپ رسید .
در واقع این شعر به همسر " پاتریس لومومبا " پیش کش ، و در تسلا و همدردی با او سروده شده بود :
به بانوی سوگوار // که در ماتم شهید
بنالید و زان نوا // دل عالمی تپید ...
سال ها بعد " کرامت دانشیان " با چند بیت از آن شعر ، سرودی ساخت که به نام " بهاران خجسته باد " معروف است . بعد ها این سرود همراه " کرامت " به زندان رفت و سرود جمعی زندانیان سیاسی شد .
" کرامت " به همراه " خسرو گلسرخی " در سحرگاه بیست و نهم بهمن ماه پنجاه و دو ، تن به نور سپرد ... اما با آزادی دیگر زندانیان سیاسی در سال ۵۷ ، " بهاران خجسته باد " هم به میان مردم آمد .
" اسفندیار منفردزاده " که خود نیز در رابطه با پرونده " خسرو گلسرخی " توسط " ساواک " دستگیر و مدتی را در زندان " اوین " گذرانده بود ، با سابقه درخشانی که به عنوان آهنگساز هم در سینما و هم در خلق ترانه هایی که به " ترانه معترض " شهرت یافت ، در واقع کسی است که سرود " بهاران خجسته باد " را به شکلی که امروز می شنویم خلق و ماندگار کرد .
" پدرام اکبری " و " حسن فخار " رفقای هم بند " کرامت " ، سرود را آن چنان که به یاد داشته اند می خوانند ، " اسفندیار منفردزاده " نت موسیقی را می نویسد و به علت نبودن امکانات کافی و دسترسی نداشتن به ارکستر ، خود به تنهایی تمام سازها را ابتدا تک به تک می نوازد و بعد همه را با هم میکس می کند .
خوانندگان سرود عبارت بودند از : " علی برفچی " ، " عبداله و ابوالفضل قهرمانی " ، " فرهاد مافی " ، " حسن فخار " ، " پدرام اکبری " و " اسفندیار منفردزاده " . این اثر تاریخی در ساعت یازده و نیم صبح روز بیست و نهم بهمن ماه ۱۳۵۷ به مناسبت مراسم یادبود و بزرگداشت " کرامت دانشیان " و " خسرو گلسرخی " در استودیو " شب خیز " ضبط می شود و در همان روز در مراسمی که به یاد آنها در مدرسه عالی تلویزیون در حال برگزار شدن بود برای اولین بار پخش می شود .آن گونه که پیداست ، سرودی که امروز با نام " بهاران خجسته باد " می شنویم ، نه آن است که در آغاز ضبط شده ، بلکه نسخه ای ست که با صدای " اسفندیار منفردزاده " و هم صدایی همسر او " شهلا فاطمی " و دوست مشترکشان " مینو وزیری " اجرا شده است .
" اسفندیار منفردزاده " در باره ی این سرود گفته :
" ... سرود بهاران خجسته باد ، با شتاب و با سازهایی در حد اسباب بازی ، با وسائل ضبط زیر متوسط سال انقلاب – یعنی بسیار ابتدایی امروز – با صداهایی کاملن غیر حرفه ای در منزل و نه در استودیو ، ضبط شده است ... اگر سرود بهاران خجسته باد ، بدون کمک امتیازات ویژه با چنین اقبالی ماندگار می شود ، عشق و ایثار انسانی بزرگ و عاشق ، نیروی پر توان ماندگاری آن بوده است ، نه موسیقی و اجرا با صدای من ...
"
متن کامل " سرود بهار " :
هوا دلپذیر شد/پرستو به بازگشت/بزد نغمه ی امید/ز بازی ابر و مهر/به نیلی سپهر ژرف/به هر لحظه تازه ای/نمایان شود شگرف/به جوش آمده ست خون/
درون رگ گیاه/بهار خجسته فال/خرامان رسد ز راه/به خویشان و دوستان/به یاران آشنا/به مردان تیز خشم/که پیکار می کنند/به آنان که با قلم/
تباهی دهر را/به چشم جهانیان/پدیدار می کنند/به بانوی سوگوار/که در ماتم شهید/بنالید و زان نوا/دل عالمی تپید/بهاران خجسته باد/
و این بند بندگی/و این بار فقر و جهل/به سرتاسر جهان/به هر صورتی که هست/نگون و گسسته باد/ ...
به سرتاسر جهان/به هر صورتی که هست/نگون و گسسته باد/ ...
– سرود بهار –
شاعر : دکتر عبداله بهزادی
ملودی : کرامت دانشیان
تنظیم : اسفندیار منفردزاده
اجراء گروه کُر : اسفندیار منفردزاده ، شهلا فاطمی ، مینو وزیری
مصاحبه ای خواندنی از منفردزاده در ادامه مطلب
از رفاقت کیمیایی و منفردزاده تا ترانه سازی وی
